Een historische kijk op Togo – door Rogier

Hey!

Op 31/07 landden 4 vrijwilligers van Edukado opnieuw in Belgie, Zaventem. De ervaring kwam tot een einde voor Nisrine, Ikram, Sanaa en Rogier. Op het pakkende afscheid zelf kwamen er hoe kan het ook anders traantjes aan de pas. Ook Tom is vertrokken. Ik ga ze allemaal missen.

Van opleiding ben ik geschiedkundige, Ik focus even op enkele belangrijke punten om bij stil te staan en die mij bijblijven zoals het bezoek aan het slavenhuis en het bezoek aan een presidentieel paleis en die een belangrijke rol spelen bij het begrijpen van de geschiedenis van het land..

Togo is in de geschiedenis in de eerste plaats bekend geworden als ‘Slavenkust’, omdat de Nederlanders, Portugezen en Denen hier tussen 1600 en 1849 massaal slaven vandaan haalden. In 1849 werd de slavernij officieel verboden en trokken de Engelsen en Fransen binnen. Die werden verjaagd door de Duitsers die in 1881 een gevechtsschip naar dit gebied stuurden op verzoek van Duitse handelaren. Officieel werd de slavernij na een internationale campagne afgeschaft in 1807 maar zoals zo vaak verschilt de theorie van de praktijk. In 1807 werd onder leiding van de Britten een campagne opgestart om de publieke opinie te beroeren en de slavernij wereldwijd af te schaffen. We konden dan ook in het slavenhuis een bord vinden waarop dit werd onderschreven. Uiteindelijk moesten we nog enkele decennia wachten eer de slavernij werd afgeschaft en dus het recht geen dode letter bleef. Het slavenhuis zelf is erkend door de UNESCO als werelderfgoed.

Togoland (vanaf 1905 Togo) was tussen 1884 tot 1914 een officiële kolonie van Duitsland. Het omvatte het hedendaagse grondgebied van de Afrikaanse landen Togo en Ghana. De kolonie werd officieel Duits bezit bij de ondertekening in 1884 van een verdrag in Togoville door Gustav Nachtigal en enkele lokale stamhoofden. Volgens dit verdrag kregen de Duitsers een stuk gebied langs de kust als protectoraat. De Duitse invloed verspreidde zich langzamerhand landinwaarts. Togoland was de enige zichzelf bedruipende Duitse kolonie, en werd daarom vaak gezien als een “modelbezit”, zowel in binnen- als buitenland. Een “modelkolonie” is een kolonie dat een imago uitoefent eensgezind, weldadig en conflictvrij bestuur te hebben. De realiteit is echter complexer, genuanceerder en alles behalve “een voorbeeld”: de economische ontwikkeling is ongelijk, er waren harde levensomstandigheden, de koloniale elite is erop bedacht de dominante positie van de blanken te handhaafden via onderdrukking, er was juridische en administratieve ongelijkheden en hoogst waarschijnlijk systematische aanwezigheid van chronisch geweld op laag niveau.

Een andere historische noot: Togo was historisch een deel van het koninkrijk Dahomey. Het koninkrijk Dahomey was een politiek gebied dat Togo en Benin omvatte. Het koninkrijk ontstond in 1610 door Do Aklin en voor het huidige Benin bleef de naam Dahomey bestaan tot 1975. Dahomey omvatte een groot deel van het huidige West-Afrika.

Het koninkrijk van Dahomey is een oud koninkrijk. Dahomey ontstond op het plateau van Abomey in het begin van 1600 en werd een regionale macht in de XVIII e  eeuw door het veroveren van de belangrijkste steden aan de kust van de Atlantische Oceaan, met name de haven van Wida of Ouidah. Tijdens het grootste deel van de XVIII E en XIX E  eeuw wordt het koninkrijk Danhomè versterkt: het houdt op een zijrivier te zijn van het koninkrijk Oyo en wordt een centrum van de transatlantische handel, en levert, net als vele andere staten van de regio, vele slaven.

De traditionele godsdienst, het animisme, konden we bezichtigen en we konden kennismaken met deze oude en traditionele gebruiken in Togoville. Bij redelijk wat beelden zagen we offers zoals vogels, vruchten en zaden.

In 1894 integreerde het Franse koloniale rijk het koninkrijk in Frans West-Afrika als een “kolonie van Dahomey”. Het werd onafhankelijk in 1960 toen de Republiek Dahomey, toen, tijdens de koude oorlog , een communistische staat werd met de Volksrepubliek Benin in 1975, die tijdens de val van het Oostblok instortte om plaats te verlaten in de Republiek Benin in 1990.

Het koninkrijk Danhomè was een belangrijke regionale macht met een georganiseerde binnenlandse economie, een belangrijke internationale handel met de Europese landen, een gecentraliseerd bestuur, een belastingstelsel en een gemengd georganiseerd leger waarvan het vrouwelijke deel, de Amazones (de agojié ) blijvend is. Ik vermeld het koninkrijk Dahomey omdat dit ter sprake kwam in een van onze bezoeken aan de dorpen. De gids kon ons daarin wegwijs maken en kon vertellen dat in het koninkrijk ook veelvuldig gebruik werd gemaakt van de uitwisseling van ziekten, dieren en planten tussen Europa, Amerika en Afrika. De gids verwees naar bomen die niet inheems waren maar ingevoerd werden. Dahomey kan ook gezien worden als een donkere pagina voor het Afrikaans continent en zijn mensen en culturen.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd Togoland binnengevallen door Franse en Britse troepen. De kolonie, die militair niet veel voorstelde, capituleerde vlug. Na de oorlog werd Togo een mandaatgebied van zowel Frankrijk als het Verenigd Koninkrijk. Na de Tweede Wereldoorlog werd Togo een trustschap, nog altijd geregeerd door zowel Frankrijk als het VK. Tijdens deze periode werd het westelijke gedeelte geregeerd als een deel van de Britse Goudkust. In 1957 stemden de inwoners van Brits Togoland om zich bij Goudkust te voegen, als deel van de onafhankelijke staat Ghana. Frans Togoland werd een autonome republiek binnen de Franse unie in 1955, maar bleef zijn status als trustschap behouden. Deze situatie bleef zo tot 27 april 1960, toen het land al zijn banden met Frankrijk doorknipte, en het land volledig onafhankelijk werd als Togo. Het presidentieel paleis dat we in het noorden konden bezichtigen, kadert hier in. Het paleis werd gebruikt door de president tussen 1979-1982 maar vooral, het gebouw werd gebouwd tijdens de Tweede Wereldoorlog als hoofdkwartier in de oorlog.

Op 10 september 1956 werd Nicolas Grunitzky de eerste minister van de Autonome Republiek Togo. De verkiezingen van 1958 werden door Sylvanus Olympio gewonnen en hij zorgde er voor dat het land onafhankelijk werd in 1960. In 1967 werd de macht overgenomen door luitenant-kolonel Eyadema Gnassingbé die president werd en 38 jaar aan het bewind bleef. In de jaren tachtig waren er diverse keren opstanden tegen de alleenheerschappij van de president maar hij bleef aan de macht tot zijn dood in 2005. In april 2005 volgde zijn zoon Faure Gnassingbé hem op. Met ons bezoek aan Lomé konden we het politieke hart van Togo bezichtigen. Het monument voor de onafhankelijkheid en voor het volk van Togo is ook iets dat mij bijbleef. Het monument is een voorbeeld van moderne kunst en een eerbetoon aan het Togolese volk. 1960 is een mijlpaal in de geschiedenis van Afrika en in de dekolonisering: vele Afrikaanse landen werd onafhankelijk in deze periode, echter een neokoloniale relatie ontstond. Als historicus ben ik veel meer te weten gekomen over Togo, zijn geschiedenis en zijn bevolking.

Advertentie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s